Phân biệt đau cơ và đau khớp qua dấu hiệu hằng ngày

Phân biệt đau cơ và đau khớp thường rõ hơn khi nhìn vào vị trí đau và cách nó xuất hiện trong sinh hoạt, đau cơ hay lộ sau bưng xách, leo cầu thang hoặc ngồi lâu; đau khớp lại dễ thấy khi gập, xoay hay đứng lên ngồi xuống, nhất là khi kèm cứng, sưng hoặc giảm tầm vận động.

Vị trí đau thường nằm ở đâu

Đau cơ thường nằm trong một bó cơ hoặc một nhóm cơ, nên cảm giác hay giống mỏi, căng, ê hoặc nhói khi bạn chạm vào phần thịt đang làm việc. Người vừa dọn nhà, khuân thùng nước, tập tay trước hoặc đi bộ dài thường nhận ra cơn đau ở bắp tay, vai, lưng trên, bắp chân hay đùi. Đau khớp thì khác: Nó thường nằm ngay điểm nối như đầu gối, cổ tay, cổ chân, vai, ngón tay hoặc háng, và người đau hay chỉ được đúng chỗ khớp đang khó chịu.

Câu hỏi tự quan sát	Nghiêng về đau cơ	Nghiêng về đau khớp
Đau nằm ở đâu	Bắp tay, đùi, lưng trên, bắp chân	Gối, cổ tay, cổ chân, vai, ngón tay
Khi chạm vào	Đau ở phần cơ căng hoặc mỏi	Đau ngay đường khớp hoặc quanh khớp
Cảm giác chính	Ê, căng, nhói, mỏi	Cứng, sưng, đau sâu, đôi khi lạo xạo

Khi nào cử động làm đau rõ hơn

Đau cơ thường tăng khi bạn siết chính nhóm cơ đó: Nâng túi đồ, kéo cửa nặng, chống tay đẩy người lên khỏi ghế, giữ con nhỏ trên hông hoặc vươn tay lấy đồ trên cao. Cơn đau có thể giảm khi cơ được nghỉ, nhưng lại rõ hơn lúc cơ phải làm việc liên tục. Đau khớp thường nổi lên khi khớp phải gập, xoay, chịu lực hoặc đổi hướng: Đứng lên ngồi xuống, leo cầu thang, xoay chìa khóa, vặn nắp chai, xoay cổ tay để mở cửa hay chụm các ngón tay để cầm bút.

• Nếu đau tăng khi siết cơ, ấn vào cơ hoặc lặp lại cùng một động tác, phần cơ thường là nơi cần để ý trước.
• Nếu đau tăng khi gập duỗi, xoay hay chịu lực lên chính khớp đó, khớp có thể là phần đang lên tiếng.
• Nếu một tư thế giữ lâu làm bạn đau âm ỉ rồi đổi tư thế mới đỡ, cơ và gân quanh khớp thường cũng tham gia vào cảm giác đó.

Những việc hằng ngày dễ lộ khác biệt

1. Đi cầu thang. Sau một ngày đi bộ nhiều, bắp đùi trước hoặc bắp chân có thể căng và mỏi vì cơ phải làm việc liên tục. Nhưng nếu đau bật lên ngay ở đầu gối khi đặt trọng lượng lên bậc thang, khớp gối thường đáng được chú ý hơn.
2. Mở nắp chai hoặc vặn vòi nước. Nếu cơn đau nằm ở cẳng tay hoặc bàn tay và rõ nhất lúc bạn siết lực, đó thường là cảm giác của nhóm cơ đang quá tải. Nếu đau nằm ngay cổ tay, ngón cái hoặc khớp ngón tay, nguồn đau có thể nghiêng về khớp.
3. Đứng lên từ ghế thấp. Khi phải gồng đùi và mông để bật người dậy, cơ đùi hoặc cơ mông có thể nhức rõ, nhất là sau ngày ngồi lâu. Nếu đau xuất hiện ở hông hoặc gối ngay lúc chuyển trọng lượng, khớp thường là phần chịu lực nhiều hơn.
4. Gõ bàn phím hoặc cầm chuột lâu. Mỏi ở cẳng tay, vai hoặc gáy thường đi với việc giữ một tư thế quá lâu. Còn đau ở khớp cổ tay, ngón tay hoặc ngón cái khi gập duỗi liên tục thì giống dấu hiệu từ khớp hơn.
5. Bế trẻ nhỏ hoặc mang túi đi chợ. Nếu đau ở vai, lưng trên hoặc bắp tay sau khi nâng vật nặng, cơ đang làm việc quá sức là khả năng dễ nghĩ tới. Nếu đau tụ lại ở vai hoặc cổ tay khi chỉnh lại vị trí cầm nắm, khớp cũng có thể đang bị kéo theo.

Các dấu hiệu đi kèm thường nghiêng về cơ hay khớp

Đau khớp thường không đứng một mình. Nó hay đi cùng cứng khớp, sưng nhẹ, nóng vùng khớp hoặc cảm giác khớp không trơn khi cử động. Sáng ngủ dậy, bạn có thể thấy khớp mất một lúc mới “vào nhịp”. Đau cơ thường ít làm khớp sưng rõ, nhưng lại cho cảm giác căng dọc theo bó cơ, mỏi khi ấn vào và nhói hơn sau một buổi hoạt động nặng hoặc một động tác lặp lại quá lâu.

Một mẹo nhớ nhanh:

Đau ở phần cơ thường lộ rõ khi siết hoặc ấn vào bó cơ, còn đau khớp thường khó chịu hơn khi gập, xoay hay chống lực lên chính khớp đó.

Khi dấu hiệu đi kèm khiến bức tranh thay đổi, ví dụ đau khớp kèm sưng rõ, đau cơ kèm yếu bất thường hoặc cơn đau làm giảm mạnh khả năng cử động, nguồn đau có thể không còn đơn giản là mỏi sau vận động.

Khi cơ và khớp cùng chồng lên nhau

Không ít trường hợp hai kiểu đau đi cùng nhau. Đầu gối đau sau ngày leo cầu thang có thể làm đùi trước căng cứng vì cơ phải gồng nhiều hơn để giữ thăng bằng. Cổ tay đau khi gõ máy tính nhiều giờ có thể kéo theo cẳng tay mỏi, vì nhóm cơ quanh cánh tay phải làm thêm việc để giữ bàn tay ổn định. Với vai, cảm giác khó giơ tay có thể đến từ cơ quanh vai, từ khớp vai, hoặc từ cả hai cùng lúc.

Điều hữu ích nhất là quan sát ba điểm gồm vị trí đau, động tác nào làm nó tăng lên và việc nó có đi kèm sưng, cứng hay giảm tầm vận động hay không. Cùng một cơn đau, nhưng một người sẽ cảm thấy nó như mỏi cơ sau ngày dọn nhà, còn người khác lại thấy nó hiện rõ ngay khi xoay, gập hoặc chống lực lên khớp. Sự khác biệt đó là manh mối quan trọng hơn việc cố gọi tên bệnh quá sớm.

FAQ

Đau cơ và đau khớp có thể xuất hiện cùng lúc không?

Có. Một động tác như leo cầu thang, squat hoặc xách đồ nặng có thể làm cơ quanh khớp mỏi đồng thời khớp phải chịu lực nhiều hơn. Vì vậy, cảm giác đau thường chồng lên nhau chứ không phải lúc nào cũng tách bạch hoàn toàn. Khi đó, hãy nhìn cả vị trí đau lẫn kiểu cử động nào làm đau tăng.

Đau khớp thường khác đau cơ ở điểm nào rõ nhất?

Đau khớp hay đi cùng cứng, sưng hoặc cảm giác khó gập duỗi, đôi khi còn có tiếng lạo xạo khi cử động. Đau cơ thường giống mỏi, căng, ê hoặc nhói khi bạn siết, nâng hoặc ấn vào bó cơ. Nếu cơn đau nằm ngay đường khớp và rõ hơn khi chịu lực, khớp thường là nơi cần chú ý trước.

Có thể chỉ dựa vào vị trí đau để phân biệt không?

Không hẳn. Vai, gối, cổ tay và hông đều là những vùng dễ gây nhầm lẫn vì cơ và khớp nằm rất gần nhau. Một cơn đau ở vai chẳng hạn có thể đến từ cơ quanh vai, từ khớp vai hoặc từ cả hai. Vì vậy, vị trí chỉ là một manh mối, không phải câu trả lời duy nhất.

Đau sau vận động là đau cơ hay đau khớp?

Thường nghiêng về đau cơ nếu cơn đau đến sau buổi tập lạ, sau khi bưng bê nhiều hoặc sau một ngày phải giữ một tư thế quá lâu. Nhưng nếu đau nằm đúng ở khớp, sưng rõ hoặc làm bạn khó gập duỗi, đó không còn giống kiểu mỏi cơ đơn giản. Cách quan sát tốt nhất là so lại với động tác vừa làm trước đó.

Khi nào cơn đau không còn giống mỏi cơ thông thường?

Khi đau kéo dài, nặng dần, cản trở sinh hoạt hoặc đi cùng sưng, cứng rõ và giảm tầm vận động, nguồn đau có thể đã vượt ra ngoài kiểu mỏi cơ quen thuộc. Lúc đó, điều quan trọng là xác định xem phần nào đang bị ảnh hưởng nhiều hơn, cơ, khớp hay cả hai, thay vì chỉ đoán theo cảm giác ban đầu.