Đau khớp vai khi nâng tay: Khi nào cần đi khám sớm?

Đau khớp vai khi nâng tay thường làm người bệnh thấy ê buốt khi giơ tay lên cao, xoay vai ra sau hoặc với lấy đồ trên đầu. Triệu chứng này có thể chỉ là dấu hiệu quá tải gân, viêm quanh khớp vai hay vai bị cứng, nên cần quan sát kỹ trước khi tự kết luận.

Vì sao vai đau rõ hơn khi nâng tay?

Khớp vai là một trong những khớp linh hoạt nhất cơ thể, nên chỉ cần một cấu trúc quanh khớp bị kích thích, cử động giơ tay đã có thể gây đau. Đau tăng khi nâng tay, xoay vai hoặc với tay ra sau lưng thường gợi ý nhóm vấn đề ở gân, bao hoạt dịch, bao khớp hoặc cơ quanh vai. Tuy vậy, không phải mọi cơn đau vai đều xuất phát ngay tại khớp vai.

Nếu đau tăng rõ khi cử động vai nhưng giảm khi nghỉ, vấn đề quanh khớp vai thường được nghĩ đến trước. Nếu đau không đổi theo động tác, bác sĩ sẽ cân nhắc nguyên nhân lan từ cổ, ngực hoặc cơ quan khác.

Những nguyên nhân thường gặp gồm:

• Viêm hoặc quá tải gân chóp xoay: Đây là nhóm nguyên nhân rất hay gặp khi bạn phải với tay lên cao, làm việc lặp lại hoặc mang vác nặng. Cơn đau thường rõ hơn khi giơ tay, hạ tay hoặc với ra phía sau.
• Viêm bao hoạt dịch: Bao hoạt dịch là túi nhỏ giúp giảm ma sát quanh khớp vai. Khi vùng này bị kích thích, vai có thể đau khi nâng tay và đau hơn vào một số góc cử động nhất định.
• Viêm quanh khớp vai, hay vai đông cứng: Người bệnh thường cảm thấy đau kèm cứng khớp, rồi dần dần mất biên độ cử động. Động tác chải tóc, mặc áo hay với đồ trên cao có thể trở nên khó khăn.
• Thoái hóa hoặc viêm khớp vai: Tình trạng này có thể gây đau âm ỉ, lạo xạo hoặc cứng vai, nhất là khi vận động nhiều hoặc sau thời gian nghỉ lâu.
• Đau lan từ cổ, ngực hoặc vùng lân cận: Một số cơn đau vai không đến từ khớp vai. Khi đó, việc cử động vai có thể không làm đau tăng rõ như các trường hợp tại chỗ.

Những dấu hiệu cho thấy vai đang hạn chế vận động

Điểm đáng chú ý nhất không chỉ là đau, mà là vai bắt đầu mất dần biên độ cử động. Người bệnh có thể thấy đau vai khi giơ tay, khi mặc áo, chải tóc, đưa tay ra sau lưng hoặc giữ vật trên cao. Khi tình trạng kéo dài, cơ thể thường tự né cử động gây đau, khiến khớp vai càng cứng hơn.

Các dấu hiệu thường gặp gồm:

• Giơ tay qua đầu khó hơn bình thường, nhất là khi đưa tay từ ngang vai lên cao.
• Xoay vai ra sau hoặc với tay vào túi quần sau thấy căng đau, như bị giữ lại ở một điểm.
• Cảm giác yếu khi nâng túi, cầm vật nặng hoặc đặt đồ lên cao.
• Có tiếng lục cục, lạo xạo hoặc đau nhói ở một góc cử động.
• Vai sưng, nóng, đỏ, hoặc cứng dần từ vài ngày đến vài tuần.

Cụm "viêm quanh khớp vai" thường được dùng để mô tả cảm giác đau và cứng ở vùng vai, nhưng biểu hiện đó có thể đến từ nhiều cấu trúc khác nhau. Vì vậy, hạn chế vận động vai là tín hiệu đáng theo dõi hơn là tự gán ngay một chẩn đoán cụ thể.

Nên xử trí thế nào trong vài ngày đầu?

Nếu đau chưa có dấu hiệu cấp cứu, mục tiêu ban đầu là giảm kích thích cho vai nhưng vẫn giữ cho khớp không bị cứng thêm. Cách xử trí an toàn thường là nghỉ tương đối, tránh động tác làm đau và theo dõi phản ứng của vai trong vài ngày.

1. Giảm các động tác vượt đầu và các việc phải với tay xa cơ thể. Nếu công việc bắt buộc lặp lại, hãy chia nhỏ thời gian và nghỉ xen kẽ để vai bớt bị quá tải.
2. Chườm lạnh 15 đến 20 phút mỗi lần, vài lần mỗi ngày trong 1 đến 2 ngày đầu hoặc khi vai đang sưng, nóng, đau tăng.
3. Giữ cử động nhẹ trong ngưỡng không đau. Có thể xoay vai biên độ nhỏ hoặc nâng tay chậm đến mức chưa làm đau nhiều, nhưng không nên ép khớp.
4. Tránh tự nắn, bẻ hoặc cố xoay mạnh. Nếu vai càng lúc càng cứng, việc cố kéo giãn quá mức có thể làm triệu chứng khó chịu hơn.
5. Nếu cần dùng thuốc giảm đau không kê đơn, hãy làm theo hướng dẫn trên nhãn và hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ nếu bạn có bệnh nền, đang mang thai hoặc đang dùng thuốc khác.

Nếu cơn đau giảm khi nghỉ và vai dần linh hoạt hơn, nhiều trường hợp có thể tiếp tục theo dõi thêm. Nhưng nếu vai vẫn đau khi nâng tay sau vài tuần, nên được đánh giá sớm để tránh tình trạng cứng khớp kéo dài.

Khi nào nên đi khám sớm?

Mốc đi khám quan trọng nhất là khi đau không còn là cảm giác thoáng qua. Nếu hạn chế vận động vai kéo dài, ngày càng rõ hoặc bắt đầu ảnh hưởng sinh hoạt hằng ngày, bác sĩ nên đánh giá để phân biệt giữa gân chóp xoay, vai đông cứng, viêm khớp hay một nguyên nhân khác.

Bạn nên đi khám sớm nếu có một trong các dấu hiệu sau:

• Đau không giảm sau 2 đến 4 tuần dù đã nghỉ ngơi và tự chăm sóc.
• Không thể giơ tay ra khỏi thân mình, không nâng được qua vai hoặc không với ra sau lưng như trước.
• Đau tăng sau té ngã, va đập, nâng vật nặng hoặc sau một động tác xoay đột ngột.
• Vai sưng nhanh, biến dạng, bầm nhiều hoặc đau dữ dội.
• Có sốt, đỏ, nóng, hoặc da quanh vai đổi màu.
• Có tê, yếu, đau lan xuống cánh tay hoặc cầm nắm kém đi.
• Kèm đau ngực, khó thở, vã mồ hôi hoặc cảm giác bóp nghẹt ở ngực.

Trong buổi khám, bác sĩ thường hỏi về thời điểm khởi phát, động tác làm đau và mức độ hạn chế vận động, rồi kiểm tra biên độ cử động và sức cơ. Chụp X-quang, siêu âm hoặc MRI không phải lúc nào cũng cần ngay, nhưng có thể được dùng để loại trừ gãy xương, thoái hóa hoặc rách gân khi cần.

FAQ

Đau khớp vai khi nâng tay có phải lúc nào cũng là viêm quanh khớp vai không?

Không. Cơn đau này cũng có thể liên quan đến gân chóp xoay, viêm bao hoạt dịch, vai đông cứng hoặc thoái hóa khớp vai. Nếu đau đi kèm cứng khớp, mất dần biên độ hoặc yếu tay, bạn nên được khám để phân biệt nguyên nhân.

Đau vai chỉ xuất hiện khi giơ tay lên cao có đáng lo không?

Thường đây là dấu hiệu cho thấy một cấu trúc quanh vai đang bị kích thích khi vận động vượt đầu. Nếu cơn đau lặp lại nhiều lần, kéo dài vài tuần hoặc kèm yếu và cứng, bạn không nên xem đó chỉ là mỏi cơ thông thường.

Khi nào hạn chế vận động vai cần đi khám?

Khi bạn bắt đầu khó đưa tay lên cao, khó chải tóc, mặc áo hoặc với tay ra sau lưng, hãy lưu ý hơn. Nếu biên độ vận động giảm rõ hoặc càng ngày càng nhỏ lại, nên đi khám sớm để tránh vai bị cứng thêm.

Có nên cố xoay hoặc ép vai khi đang đau không?

Không nên ép mạnh vì điều đó có thể làm vai khó chịu hơn, nhất là khi nguyên nhân liên quan đến gân hoặc bao khớp. Cử động nhẹ trong giới hạn không đau thường an toàn hơn, còn nếu vai cứng dần thì cần đánh giá chuyên môn.

Bác sĩ thường kiểm tra gì khi bị đau vai?

Bác sĩ thường hỏi về chấn thương, công việc và các động tác làm đau, sau đó kiểm tra biên độ cử động và sức cơ của vai. Tùy trường hợp, họ có thể chỉ định chụp X-quang, siêu âm hoặc MRI để loại trừ rách gân hay tổn thương khác.